Γράφει ο Γεώργιος Παπασημάκης

(Τεχνική συνδρομή: Μοντέλα Ανάλυσης Μη Λεκτικής Επικοινωνίας & Computer Vision AI)

Στη διπλωματία και τη γεωπολιτική σκακιέρα, οι επίσημες τοποθετήσεις και τα κοινά ανακοινωθέντα συντάσσονται για να διατηρούν ισορροπίες. Η πραγματική ουσία όμως, ο ψυχολογικός πόλεμος και οι πραγματικές προθέσεις των πρωταγωνιστών, καταγράφονται σχεδόν πάντα στη μη λεκτική επικοινωνία.

Όπως αναφέραμε αναλυτικά και στην τελευταία μας τηλεοπτική εκπομπή στο YouTube (βλ. το βίντεο στο τέλος του άρθρου), πίσω από τα χαμόγελα και τις δηλώσεις «όλα καλά» του Χακάν Φιντάν για το θέμα του καλωδίου GSI, εκτυλίσσεται μια πολυεπίπεδη τακτική παραπλάνησης. Στο πλαίσιο των ερευνών μας στο Ερευνητικό, έχουμε εξετάσει επανειλημμένα τη γλώσσα του σώματος κορυφαίων πολιτικών ηγετών στο παρελθόν — από την ιστορική, άκαμπτη αντιπαράθεση του Προκόπη Παυλόπουλου με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Προεδρικό Μέγαρο το 2017, μέχρι τις συναντήσεις των κ.κ. Τσίπρα και Μητσοτάκη.

Σήμερα, θέτουμε στο μικροσκόπιο το επίμαχο στιγμιότυπο της συνάντησης των Υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας.

Η Εικόνα στο Μικροσκόπιο: Τι Αποκαλύπτει η Ψηφιακή Εξέταση

Υποβάλλοντας το καρέ της χειραψίας σε μεθοδολογική ανάλυση στάσης και εκφράσεων με τη συνδρομή συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, προκύπτουν τρία αδιάψευστα στοιχεία:

1. Η Γωνία της Χειραψίας (Έλεγχος vs Υποδοχή)

• Χακάν Φιντάν: Προτάσσει το δεξί χέρι με την παλάμη στραμμένη ελαφρώς προς τα κάτω (η κλασική κίνηση υπεροχής / dominance posture στη διεθνή βιβλιογραφία). Στόχος του είναι το ασυνείδητο «καπέλωμα» του συνομιλητή. Παράλληλα, κρατά τον αγκώνα κολλημένο σχεδόν στον κορμό του: δεν τεντώνεται προς τα εμπρός, απαιτώντας ουσιαστικά από τον Έλληνα Υπουργό να διανύσει το μεγαλύτερο μέρος της φυσικής απόστασης.
• Γιώργος Γεραπετρίτης: Προτείνει το χέρι με ανοιχτή παλάμη στραμμένη προς τα πάνω και δάχτυλα σε στάση υποδοχής (welcoming posture). Πρόκειται για κλασική κίνηση θεσμικού/ακαδημαϊκού συνομιλητή που επιδιώκει ειλικρινή συνδιαλλαγή, αφήνοντας ωστόσο τη χωρική πρωτοβουλία στον απέναντι.

2. Άξονας Κορμού και Κέντρο Βάρους

• Φιντάν: Στέκεται με απόλυτα στητό κορμό, σταθερή βάση και πλήρη ισορροπία στο κέντρο βάρους του. Αντανακλώντας το επιχειρησιακό του παρελθόν από την ηγεσία της ΜΙΤ, υπερασπίζεται τον ζωτικό του χώρο χωρίς να ξεβολεύεται ούτε χιλιοστό.
• Γεραπετρίτης: Καταγράφεται μια ελαφρά κλίση του άνω κορμού και της κεφαλής προς τα εμπρός. Ενώ η κίνηση αυτή εκφράζει προσπάθεια γεφύρωσης, ταυτόχρονα στη γλώσσα του σώματος μαρτυρά ένταση και αυξημένη επιφυλακή απέναντι σε έναν σκληρό διαπραγματευτή.

3. Μικροεκφράσεις: Το «Προσωπείο» και η Ένταση

• Φιντάν: Φέρει ένα αυστηρά ελεγχόμενο χαμόγελο (κοινωνικό προσωπείο / social smile), το οποίο δεν ενεργοποιεί τους μυς γύρω από τα μάτια. Το βλέμμα του παραμένει εξεταστικό, αναλυτικό και ψυχρό.
• Γεραπετρίτης: Πιεσμένη γραμμή χειλιών, σφιγμένα χαρακτηριστικά και απόλυτη σοβαρότητα. Προδίδει το τεράστιο βάρος των «κόκκινων γραμμών» και την πίεση της συγκυρίας.

Ψυχρή Γεωπολιτική Εκτίμηση: Πέρα από Συνθήματα

Πολλοί έσπευσαν κατά καιρούς να προσάψουν στον Γιώργο Γεραπετρίτη χαρακτηρισμούς περί «ενδοτικότητας». Ως ερευνητές οφείλουμε να είμαστε αντικειμενικοί: δεν υιοθετούμε τέτοιες ισοπεδωτικές απόψεις. Άλλωστε, ο ίδιος ο Έλληνας ΥΠΕΞ πρόσφατα διαμήνυσε με απόλυτη σαφήνεια ότι εάν επιχειρηθεί παρεμπόδιση του καλωδίου GSI, η Ελλάδα θα δράσει επιχειρησιακά επί του πεδίου, διασφαλίζοντας τα κυριαρχικά της δικαιώματα βάσει του άρθρου 79 της UNCLOS.

Η εικόνα δεν δείχνει «ενδοτισμό». Δείχνει τη σύγκρουση δύο εκ διαμέτρου αντίθετων κόσμων:

• Από τη μία, ο επικεφαλής των τουρκικών ψυχολογικών επιχειρήσεων που προσπαθεί να επιβάλει όρους και να «ναρκώσει» τη διεθνή κοινότητα με δήθεν διαλλακτικότητα.
• Από την άλλη, ο Έλληνας διαπραγματευτής που επωμίζεται την πίεση να κρατήσει θεσμικά όρθια τη χώρα, έχοντας πλήρη συναίσθηση των παγίδων της Άγκυρας.

Δείτε την εκπομπή μας στο YouTube, όπου αναλύουμε πώς αυτή η συμπεριφορά συνδέεται με τις πτήσεις των τουρκικών drones, τη NAVTEX στο Αιγαίο και τις ευρύτερες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: