Ελλάδα–Ισραήλ: Αεράμυνα, αποτροπή και ενεργειακή στρατηγική ενόψει 2026

Η συνάντηση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια με τον Υπουργό Άμυνας του Ισραήλ Israel Katz στην Αθήνα, σε συνδυασμό με την προώθηση των τεσσάρων θαλάσσιων ενεργειακών blocks νοτίως της Κρήτης και της Πελοποννήσου, αποτυπώνει με καθαρό τρόπο τον τρόπο με τον οποίο άμυνα και ενέργεια συνδέονται σε μία ενιαία στρατηγική αντίληψη.

Η Ελλάδα κινείται ταυτόχρονα σε δύο παράλληλες και αλληλοσυμπληρούμενες κατευθύνσεις. Από τη μία πλευρά επιταχύνει τη συγκρότηση μιας πολυεπίπεδης αρχιτεκτονικής αποτροπής, και από την άλλη περνά σε θεσμική ωρίμανση κρίσιμων ενεργειακών επιλογών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επίσημα επιβεβαιωμένη συνάντηση Δένδια–Katz, με κατ’ ιδίαν συνομιλία, διευρυμένες συναντήσεις αντιπροσωπειών, κοινές δηλώσεις και γεύμα εργασίας, δεν αποτελεί μια τυπική διπλωματική επίσκεψη. Αποτελεί κόμβο στον οποίο διασταυρώνονται τεχνολογία, διαλειτουργικότητα, χρονοδιαγράμματα και η βιομηχανική διάσταση της αμυντικής συνεργασίας.

Παράλληλα, το ενεργειακό σκέλος αποκτά σαφές θεσμικό αποτύπωμα. Οι τέσσερις συμβάσεις για τα θαλάσσια blocks της κοινοπραξίας Chevron – HELLENiQ Energy εγκρίθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο και οδηγούνται στη Βουλή, με ορίζοντα την έναρξη γεωφυσικών και σεισμικών ερευνών εντός του 2026. Πρόκειται για μετάβαση από τη θεωρητική συζήτηση στη φάση της πρακτικής ενεργοποίησης.

Η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για τη συνάντηση Δένδια–Katz επιβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται για εθιμοτυπική επαφή. Η δομή της συνάντησης δείχνει συζήτηση ουσίας, με έμφαση στη στρατηγική συνεργασία και όχι σε γενικόλογες διακηρύξεις. Το κρίσιμο για την ελληνική πλευρά δεν είναι η απλή αναφορά σε συνεργασία, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτή μεταφράζεται επιχειρησιακά: στην αρχιτεκτονική των συστημάτων, στην ιεράρχηση των απειλών, στα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης και στη βιομηχανική συμμετοχή.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η συζήτηση για την αποκαλούμενη «Ασπίδα του Αχιλλέα». Δεν πρόκειται για επικοινωνιακό σχήμα, αλλά για την ανάγκη συγκρότησης ενός πολυεπίπεδου μοντέλου αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας που να αντέχει σε σύνθετα σενάρια, κορεσμό και διαλειτουργικές απαιτήσεις. Η ουσία δεν βρίσκεται σε ένα μεμονωμένο σύστημα, αλλά στη στρωμάτωση δυνατοτήτων, ώστε κάθε κατηγορία απειλής να αντιμετωπίζεται σε διαφορετικό επίπεδο.

Στον δημόσιο διάλογο έχουν αναφερθεί, ως μέρος αυτής της λογικής, ισραηλινά συστήματα όπως το SPYDER για ευέλικτη αντιαεροπορική άμυνα μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, το Barak MX ως αρθρωτό σύστημα κλιμακούμενων δυνατοτήτων και το David’s Sling ως ανώτερο επίπεδο αντιπυραυλικής προστασίας. Η σωστή προσέγγιση, ωστόσο, δεν είναι η προεξόφληση τελικών αποφάσεων, αλλά η κατανόηση της επιχειρησιακής λογικής που καθιστά αυτά τα συστήματα αντικείμενο συζήτησης.

Σε αυτό το σημείο αποκτά νόημα και η διαχρονική λατινική φράση της στρατηγικής σκέψης: Si vis pacem, para bellum — αν θέλεις ειρήνη, προετοιμάσου για πόλεμο. Όχι ως πολεμική ρητορική, αλλά ως περιγραφή της σοβαρής αποτροπής. Η ειρήνη δεν εξασφαλίζεται με δηλώσεις προθέσεων, αλλά με ικανότητες που καθιστούν το κόστος της κλιμάκωσης απαγορευτικό.

Η αποτροπή, όμως, δεν είναι μόνο αμυντική. Είναι και ενεργητική. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι πολλαπλοί εκτοξευτές PULS, οι οποίοι έχουν αναφερθεί σε διασταυρωμένα ρεπορτάζ ως προμήθεια που έχει λάβει θεσμικές εγκρίσεις και προσφέρουν δυνατότητες κρούσης σε βάθος έως 300 χιλιόμετρα, ανάλογα με τη διαμόρφωση. Το στρατηγικό μήνυμα είναι σαφές: η μείωση της τρωτότητας μέσω αεράμυνας συνδυάζεται με την αύξηση του κόστους για τον αντίπαλο μέσω δυνατοτήτων βαθιάς κρούσης.

Στο ενεργειακό πεδίο, η εικόνα είναι εξίσου συγκεκριμένη. Τα τέσσερα θαλάσσια blocks που έχουν κατονομασθεί — Νότια της Κρήτης Ι, Νότια της Κρήτης ΙΙ, Νότια της Πελοποννήσου και Α2 — περνούν σε φάση θεσμικής κατοχύρωσης. Η έναρξη σεισμικών και γεωφυσικών ερευνών εντός του 2026 δεν σημαίνει άμεση γεώτρηση, αλλά σηματοδοτεί τη μετάβαση από το θεσμικό πλαίσιο στη φάση της τεχνικής χαρτογράφησης, που αποτελεί προϋπόθεση για κάθε σοβαρή απόφαση.

Η σύνδεση άμυνας και ενέργειας δεν είναι θεωρητική. Σε ένα περιβάλλον όπου οι θαλάσσιες δραστηριότητες, οι υποδομές και οι ενεργειακές επιλογές επηρεάζονται άμεσα από γεωπολιτικούς συσχετισμούς, η αποτροπή λειτουργεί ως εγγύηση συνέχειας. Η ενεργειακή στρατηγική απαιτεί σταθερότητα, και η σταθερότητα προϋποθέτει ισχύ.

Το συμπέρασμα είναι σαφές. Η συνάντηση Δένδια–Katz αποτελεί επιβεβαιωμένο γεγονός που εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για την αρχιτεκτονική αποτροπής της χώρας. Παράλληλα, το ενεργειακό σκέλος περνά σε φάση θεσμικής ωρίμανσης με συγκεκριμένα blocks και ορίζοντα ερευνών εντός του 2026. Δεν πρόκειται για υπερβολή ή επικοινωνιακό αφήγημα, αλλά για την υλική πλευρά της στρατηγικής.

Αν χρειάζεται μία φράση για να συνοψίσει τη λογική πίσω από αυτές τις επιλογές, αυτή παραμένει διαχρονική: Si vis pacem, para bellum.

Γεώργιος Παπασημάκης