Νότια Κρήτης: Η ενεργειακή κίνηση της Ελλάδας με Chevron και το «πάγωμα» του Τουρκολιβυκού στην πράξη

Τουρκολιβυκό μνημόνιο vs ελληνικά θαλάσσια τεμάχια: Η υπογραφή συμβάσεων μίσθωσης για έρευνες υδρογονανθράκων με διεθνή ενεργειακό παίκτη δεν είναι απλώς «ενεργειακή είδηση». Είναι γεωπολιτική πράξη κυριαρχικών δικαιωμάτων, ειδικά όταν αφορά περιοχές νότια της Κρήτης που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο χαρτών και διεκδικήσεων τα τελευταία χρόνια.

Η Ελλάδα προχωρά με συμβάσεις για τέσσερα υπεράκτια blocks συνολικής έκτασης περίπου 47.000 τ.χλμ. νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου, με την Chevron ως operator και την HELLENiQ ENERGY ως εταίρο. Τα blocks που αναφέρονται δημοσίως είναι: «Νότια της Κρήτης 1», «Νότια της Κρήτης 2», «Νότια της Πελοποννήσου» και «Block A2». Η κίνηση αυτή εντάσσεται στη μεγάλη εικόνα: ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, ανατολική Μεσόγειος, και πρακτική θωράκιση της ελληνικής θέσης έναντι του Τουρκολιβυκού μνημονίου.

Το βίντεο της ανάλυσης

Τι ακριβώς υπεγράφη και γιατί έχει βαρύτητα

Οι συμβάσεις μίσθωσης (lease agreements) αφορούν υπεράκτια παραχώρηση για έρευνες φυσικού αερίου/υδρογονανθράκων σε βάθος χρόνου, με βασικές φάσεις που συνήθως περιλαμβάνουν:

• Σεισμικές έρευνες (2D/3D) για χαρτογράφηση υπεδάφους.
• Αξιολόγηση προοπτικών με τεχνικο-γεωλογική ανάλυση.
• Δοκιμαστική γεώτρηση μόνο αν τα δεδομένα «δείξουν» εμπορικό ενδιαφέρον.

Σύμφωνα με τα δημόσια χρονοδιαγράμματα που αναφέρονται σε σχετικές ανακοινώσεις/ρεπορτάζ, οι πρώτες σεισμικές εργασίες τοποθετούνται στο 2026–2027, ενώ γεώτρηση δεν αναμένεται πριν από τις αρχές της επόμενης δεκαετίας, εφόσον προκύψουν ώριμοι στόχοι.

Ποια θαλάσσια τεμάχια αφορούν οι συμφωνίες

Τα τέσσερα blocks που αναφέρονται δημοσίως συγκροτούν μια ενιαία «ζώνη ενδιαφέροντος» που απλώνεται:

• Νότια της Κρήτης (δύο blocks: Νότια της Κρήτης 1 και Νότια της Κρήτης 2).
• Νότια της Πελοποννήσου (ένα block: Νότια της Πελοποννήσου).
• Σε επιπλέον θαλάσσια περιοχή που αναφέρεται ως Block A2.

Η κοινή τους διάσταση (47.000 τ.χλμ.) δεν είναι απλώς αριθμός: είναι μήνυμα κλίμακας. Όσο μεγαλύτερη η παραχώρηση, τόσο μεγαλύτερη και η «υλική» παρουσία ενός διεθνούς operator στον χώρο που αφορά ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Πατάνε τα τεμάχια πάνω στο Τουρκολιβυκό;

Η ουσία εδώ είναι η εξής: το Τουρκολιβυκό μνημόνιο (2019) συνοδεύτηκε από χάρτες/συντεταγμένες που η Τουρκία και πλευρές της Λιβύης επικαλούνται για να στηρίξουν μια γραμμή θαλάσσιας «σύνδεσης» στην ανατολική Μεσόγειο. Η Ελλάδα (και η ΕΕ) το θεωρούν νομικά ανυπόστατο και ασύμβατο με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Σε επίπεδο πρακτικό και πολιτικό, μέρος των περιοχών νότια της Κρήτης έχει βρεθεί στο επίκεντρο αυτών των χαρτών. Αυτό δεν σημαίνει ότι «με μια υπογραφή» το μνημόνιο εξαφανίζεται νομικά. Σημαίνει όμως ότι, όταν ένα κράτος προχωρά σε εμπράγματη άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων (με διεθνή εταιρική συμμετοχή, συμβάσεις, έρευνες και επιχειρησιακή προετοιμασία), τότε το μνημόνιο αποδυναμώνεται στην πράξη ως εργαλείο πολιτικής πίεσης.

Με απλά λόγια: δεν «καταργείται» τυπικά. Αλλά παγώνει ως αφήγημα ισχύος όταν η Ελλάδα χτίζει πραγματικά τετελεσμένα νομιμότητας και παρουσίας στο πεδίο.

Γιατί η Chevron αλλάζει την ισορροπία

Η είσοδος ενός operator τέτοιου μεγέθους λειτουργεί πολλαπλασιαστικά σε τρία επίπεδα:

• Διπλωματικό: ενισχύει την ελληνική θέση ως «προβλέψιμης» ενεργειακής επιλογής στην ΕΕ.
• Επενδυτικό: αυξάνει την αξιοπιστία του ελληνικού upstream, άρα και το ενδιαφέρον για συμπληρωματικά blocks/συνεργασίες.
• Γεωπολιτικό: κάνει πιο δύσκολη την εργαλειοποίηση χαρτών/μνημονίων όταν υπάρχει πραγματικό πρόγραμμα, διαδικασίες και διεθνής “stake” στην περιοχή.

Η μεγάλη εικόνα: Ευρώπη, φυσικό αέριο και ενεργειακή ασφάλεια

Μετά την ενεργειακή κρίση των προηγούμενων ετών, η Ευρώπη κινείται σε ένα μίγμα πολιτικών: περισσότερες ΑΠΕ, αλλά και φυσικό αέριο ως καύσιμο-γέφυρα για σταθερότητα συστήματος. Η Ελλάδα, με LNG υποδομές και διαδρομές προς τα Βαλκάνια/Κεντρική Ευρώπη, επιχειρεί να εδραιώσει ρόλο κόμβου. Η υπεράκτια έρευνα δεν ακυρώνει αυτό το μοντέλο· το συμπληρώνει στρατηγικά.

Τι πρέπει να προσέξει ο αναγνώστης

• Οι έρευνες δεν σημαίνουν κοίτασμα. Σημαίνουν διαδικασία αξιολόγησης.
• Τα χρονοδιαγράμματα είναι μακρά. Η γεωπολιτική όμως λειτουργεί από την πρώτη μέρα της υπογραφής.
• Το “νομικό” και το “πρακτικό” είναι διαφορετικά. Η Ελλάδα στοχεύει στο πρακτικό: παρουσία, συνέπεια, θεσμικές κινήσεις, διεθνείς συνεργασίες.

Συμπέρασμα

Η Ελλάδα, με την ενεργοποίηση υπεράκτιων ερευνών νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου και με την είσοδο της Chevron, στέλνει ένα καθαρό μήνυμα: η άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν είναι σύνθημα — είναι πράξη. Και όταν αυτή η πράξη αποκτά διεθνές οικονομικό και θεσμικό βάθος, τότε το Τουρκολιβυκό μνημόνιο χάνει χώρο στο πεδίο, ανεξάρτητα από το τι γράφουν οι χάρτες.

Αν θέλετε να δείτε τη συνολική εικόνα με καθαρή ανάλυση και χωρίς θόρυβο, δείτε το βίντεο που ενσωματώθηκε παραπάνω.

Σύντομες Ερωτήσεις & Απαντήσεις

Σημαίνει αυτό ότι η Ελλάδα «κατάργησε» νομικά το Τουρκολιβυκό;

Όχι. Η νομική κατάργηση είναι διαφορετική διαδικασία. Αυτό που συμβαίνει είναι αποδυνάμωση στην πράξη, μέσω άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων και διεθνούς παρουσίας στην περιοχή.

Πότε θα δούμε αποτελέσματα;

Σύντομα σε επίπεδο ερευνών (σεισμικές εργασίες), αλλά όχι άμεσα σε επίπεδο παραγωγής. Η γεωπολιτική επίδραση, όμως, είναι άμεση.

Υπάρχει ρίσκο έντασης;

Κάθε ενεργειακή κίνηση σε αμφισβητούμενα αφηγήματα έχει ρίσκο. Γι’ αυτό η Ελλάδα στηρίζεται σε θεσμικά βήματα, διεθνείς εταίρους και νομική τεκμηρίωση.

Γεώργιος Παπασημάκης