Ελλάδα και Γάζα: Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης, το ελληνικό αποτύπωμα και το στρατηγικό ρίσκο

Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο ερώτημα: θα συμμετάσχει (και με ποια μορφή) σε μια πιθανή Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης στη Γάζα; Το θέμα δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Είναι βαθιά πολιτικό και γεωστρατηγικό, με συνέπειες για την Ανατολική Μεσόγειο, τις συμμαχίες και την εικόνα της χώρας ως παράγοντα σταθερότητας.

Στο άρθρο αυτό παρουσιάζονται όσα έχουν δημοσιοποιηθεί από έγκυρες πηγές, τι είναι διασταυρωμένο, τι παραμένει υπό συζήτηση και ποια είναι τα ρεαλιστικά σενάρια για την Ελλάδα.

Το πλαίσιο: γιατί το θέμα δεν είναι «φήμη»

Η συζήτηση για διεθνή αποστολή στη Γάζα δεν προκύπτει στο κενό. Υπάρχει θεσμικό και διπλωματικό υπόβαθρο που έχει τεθεί στο διεθνές πεδίο, με αναφορές σε πλαίσιο ΟΗΕ και σε σχεδιασμούς για δύναμη σταθεροποίησης (International Stabilization Force / ISF). Παράλληλα, ελληνικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν καταγράψει ότι εξετάζονται συγκεκριμένες μορφές συμμετοχής κρατών, υπό όρους και προϋποθέσεις ασφαλείας.

Κεντρικό σημείο: άλλο είναι η ύπαρξη πλαισίου/σχεδίου και άλλο η τελική απόφαση ανάπτυξης δυνάμεων. Το δεύτερο απαιτεί πολιτική απόφαση, επιχειρησιακό σχεδιασμό και σαφείς κανόνες εμπλοκής.

Τι αναφέρεται για την ελληνική συμμετοχή: αριθμοί, ειδικότητες, ρόλος

Σύμφωνα με δημοσιεύματα που έχουν κυκλοφορήσει στον ελληνικό Τύπο (μεταξύ αυτών αναφορές της Καθημερινής και της eKathimerini), εξετάζεται σενάριο συμμετοχής της Ελλάδας με δύναμη περιορισμένου μεγέθους, της τάξης των 100–150 στελεχών, με προσανατολισμό σε:

• Υγειονομικό (ιατρική υποστήριξη, διακομιδές, σταθμοί πρώτων βοηθειών)
• Μηχανικό (έργα υποδομής, τεχνικές αποκαταστάσεις, υποστήριξη κρίσιμων εγκαταστάσεων)
• Τμήματα ασφάλειας (προστασία προσωπικού/υποδομών, συνοδείες, περιμετρική ασφάλεια)

Σε ορισμένες αναφορές εμφανίζεται και το ενδεχόμενο χρήσης τροχοφόρων τεθωρακισμένων για προστασία μετακινήσεων και συνοδειών (π.χ. M1117), κάτι που ταιριάζει σε αποστολές που δίνουν προτεραιότητα στην ασφάλεια προσωπικού και όχι σε επιθετικό ρόλο.

Σημαντική διευκρίνιση: μέχρι την ώρα που γράφεται το παρόν, η δημόσια εικόνα παραμένει στο επίπεδο ρεπορτάζ/σεναρίων και όχι επίσημης ανακοίνωσης τελικής ανάπτυξης.

Το κρίσιμο ερώτημα: μπορεί να «σταθεί» μια τέτοια δύναμη;

Η εμπειρία από διεθνείς αποστολές δείχνει ότι μια δύναμη σταθεροποίησης «στέκεται» μόνο αν κλείσουν τέσσερα κομβικά ζητήματα:

1. Εντολή και νομιμοποίηση (ποιος την εξουσιοδοτεί, ποιο είναι το ακριβές αντικείμενο)
2. Διοίκηση και αλυσίδα εντολών (ποιος διοικεί, πώς λαμβάνονται αποφάσεις)
3. Κανόνες εμπλοκής (τι επιτρέπεται επιχειρησιακά και τι όχι)
4. Ζώνες ευθύνης και επίπεδο κινδύνου (πού κινείται, τι προστατεύει, τι απειλές αντιμετωπίζει)

Αν οποιοδήποτε από αυτά μείνει ασαφές, τα κράτη συνήθως καθυστερούν ή περιορίζουν τη συμμετοχή τους. Αυτό εξηγεί και γιατί, ακόμη και όταν υπάρχει διεθνής συζήτηση, το χρονοδιάγραμμα συχνά μετατίθεται.

Η Ελλάδα τι κερδίζει (ρεαλιστικά) αν συμμετάσχει

Η ελληνική συμμετοχή, εφόσον επιλεγεί προσεκτικά και με σαφείς όρους, μπορεί να αποδώσει πρακτικά οφέλη σε τρία επίπεδα:

1) Διπλωματικό κεφάλαιο

Η Ελλάδα εμφανίζεται ως χώρα που δεν περιορίζεται σε δηλώσεις, αλλά αναλαμβάνει ρόλο σε μια κρίση που επηρεάζει άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο. Αυτό μεταφράζεται σε μεγαλύτερο βάρος σε συζητήσεις για ασφάλεια, μεταναστευτικές ροές και περιφερειακή σταθερότητα.

2) Επιχειρησιακή εμπειρία

Αποστολές με μηχανικό/υγειονομικό/ασφάλεια, όταν σχεδιάζονται σωστά, δίνουν εμπειρία σε διασύνδεση, διοικητική μέριμνα, ασφαλείς μετακινήσεις, συνεργασία με πολυεθνικά επιτελεία και διαχείριση επειγόντων περιστατικών.

3) Περιφερειακή εικόνα αξιοπιστίας

Σε μια περίοδο όπου η Ανατολική Μεσόγειος επηρεάζεται από πολλαπλές κρίσεις, η αξιοπιστία μιας χώρας μετριέται και από την ικανότητά της να λειτουργεί ως «κόμβος σταθερότητας».

Πού βρίσκεται το ρίσκο: τι μπορεί να στραβώσει

Το ρίσκο δεν είναι θεωρητικό. Ακόμη και αποστολές «μη μάχιμου» χαρακτήρα μπορούν να βρεθούν σε περιβάλλον υψηλής έντασης. Οι βασικοί κίνδυνοι είναι:

• Ασάφεια εντολής: όταν ο ρόλος δεν είναι ξεκάθαρος, αυξάνεται ο κίνδυνος πολιτικής/επιχειρησιακής τριβής.
• Κλιμάκωση στο πεδίο: ένα ασταθές περιβάλλον μπορεί να μετατρέψει καθήκοντα υποστήριξης σε αποστολή υψηλού κινδύνου.
• Εσωτερική πολιτική πίεση: το ελληνικό κοινό είναι ευαίσθητο σε εμπλοκές στο εξωτερικό, ειδικά σε ζώνες σύγκρουσης.
• Εικόνα/επικοινωνία: αν δεν εξηγηθούν οι όροι συμμετοχής, το θέμα μπορεί να πολωθεί και να διαβρωθεί η κοινωνική συναίνεση.

Τα 3 ρεαλιστικά σενάρια για την Ελλάδα

Σενάριο Α: Συμμετοχή χαμηλού αποτυπώματος (πιθανότερο)

Περιορισμένος αριθμός στελεχών σε ρόλους μηχανικού/υγειονομικού/ασφάλειας, ενταγμένοι σε σαφές πολυεθνικό πλαίσιο, με αυστηρές προϋποθέσεις ασφαλείας.

Σενάριο Β: Καθυστέρηση/αναμονή μέχρι να κλείσουν οι όροι

Η Ελλάδα δηλώνει πολιτική διάθεση αλλά «παγώνει» την τελική συμμετοχή μέχρι να καθοριστούν πλήρως κανόνες εμπλοκής, διοίκηση και ζώνες ευθύνης.

Σενάριο Γ: Μη συμμετοχή σε στρατιωτικό σκέλος, ενίσχυση μόνο διπλωματικής/ανθρωπιστικής γραμμής

Η Ελλάδα επιλέγει αποκλειστικά διπλωματική και ανθρωπιστική συμβολή (υποστήριξη, ιατρική βοήθεια, πολιτική διαμεσολάβηση σε φόρα), χωρίς ανάπτυξη στρατιωτικού προσωπικού.

Σύνδεση με Ανατολική Μεσόγειο: γιατί μας αφορά άμεσα

Η Γάζα δεν είναι αποκομμένη από την Ανατολική Μεσόγειο. Επηρεάζει:

• τις θαλάσσιες γραμμές και την ασφάλεια περιοχών ενδιαφέροντος,
• τη διπλωματική κινητικότητα μεταξύ περιφερειακών παικτών,
• την ευρύτερη ισορροπία επιρροής σε ένα γεωγραφικό τόξο που ακουμπά και ελληνικά συμφέροντα.

Γι’ αυτό και η συζήτηση για ελληνική συμμετοχή δεν είναι «εξωτική». Είναι κομμάτι της πραγματικότητας μιας χώρας που βρίσκεται στο κέντρο των περιφερειακών εξελίξεων.

Συμπέρασμα: «ναι ή όχι» δεν αρκεί — το κλειδί είναι οι όροι

Το πραγματικό δίλημμα δεν είναι το γενικό «συμμετέχουμε ή όχι». Είναι:

Συμμετέχουμε με ποια εντολή, σε ποια ζώνη, με ποια διοίκηση, με ποιους κανόνες εμπλοκής και με ποια στρατηγική εξόδου;

Αν αυτά απαντηθούν καθαρά, η Ελλάδα μπορεί να κερδίσει διπλωματικό κεφάλαιο και ρόλο. Αν μείνουν θολά, το κόστος μπορεί να γίνει δυσανάλογο του οφέλους. Η σοβαρή ανάλυση οφείλει να βλέπει και τα δύο.

Πηγές

• Καθημερινή (ρεπορτάζ/αναλύσεις για σενάρια διεθνούς δύναμης στη Γάζα)
• eKathimerini (αναφορές για πιθανό ελληνικό αποτύπωμα και ειδικότητες συμμετοχής)
• ΟΗΕ / Συμβούλιο Ασφαλείας (θεσμική βάση και διεθνές πλαίσιο συζήτησης)
• Διεθνή πρακτορεία (γενικό πλαίσιο εξελίξεων και διεθνείς αντιδράσεις)

Νομική αποποίηση: Το παρόν κείμενο παρέχεται αποκλειστικά για ενημερωτικούς και αναλυτικούς σκοπούς, βάσει δημοσίως διαθέσιμων πληροφοριών κατά τον χρόνο συγγραφής. Δεν αποτελεί επίσημη ανακοίνωση, ούτε στρατιωτική/επιχειρησιακή οδηγία ή πρόβλεψη. Οι αξιολογήσεις αποτελούν δημοσιογραφική-αναλυτική προσέγγιση και μπορεί να μεταβληθούν με νεότερα δεδομένα.

Γεώργιος Παπασημάκης